است منتهى بر خرابه‌هاى شهرها و قصبات قديمه مانند انوى گرگان و در تمام نقاط واقعهء ما بين آنها هرگونه علائم اينقسم خرابه‌ها موجود مىباشد . اين اكتشاف در 1841 به عمل آمده ولى هنوز توجهى كه شايسته باشد مبذول نگرديده است و آن مشتمل است بر اشياء چندى از طلا و ظروفى از سنگ و آلات و اسلحه‌اى از مس و از جمله كه خيلى مهم است جامى است زرين كه روى آن صورت دو نفر سومرى خيلى خوب كنده شده و سروصورت آنها از بيخ تراشيده و خوش‌وخرم به نظر ميآيند . در انو و دره‌گز چيزى بهتر از ظرفهاى زبرى نيست كه كشف شده است ولى در اينجا يك مخزنى است كه چون با ظروف مكشوفهء در انو و دره‌گز منضم شود ثابت مينمايد كه تمدن ايلام بر يك محوطهء وسيعترى از آنچه سابقا تصور ميكردند توسعه داشته است . بيش از اين خوض در اينمطلب تا وقتى كه مواد بيشترى بدست نيامده بيهوده به نظر ميآيد و بعقيدهء من از خرابه‌هاى بين النهرين بطوريكه در صفحهء 63 مذكور گشت و هال و تامپسون مقدار زيادى ظروف سفالى همانندى در اور و اريدو يافته‌اند عنقريب موادى بدست خواهد آمد . اين مواد در منتهاى قسمت شمالى يافت مىشود و بطور وضوح ظاهر ميسازد كه رابطه ما بين ايلام و ماوراء بحر خزر توسط بين النهرين و شايد مستقيما شمال وجود داشته است و شكى نيست ظروفى كه در العبيد كشف شده متعلق است بسومريهاى اوليه يا جلوتر از آن به چهار هزار سال قبل از ميلاد . اما اين تاريخ متأخرتر است از تاريخى كه مسيو دمرگان و پمپيلى به مكتشفات خود داده‌اند ، ليكن تا وقتى كه آثار و مواد كامل در اين باب بدست نيامده نميتوان در اين نطريات جازم گرديد و عجالة اينقدر كفايت است كه معلوم شود دورهء اوليه‌اى كه دمرگان كشف كرده چنان قديم و كهن است كه پدران ما تصور آن را نيز نميكردند . دورهء عتيق روى منطقه قبل از تاريخ طبقه‌اى از خاك كه تقريبا شش پا ضخامت آن بوده مكشوف فرانسويان گرديده كه در آن چيزى نيافتند و از اينرو استنباط كردند كه شهر دورهء ماقبل تاريخ را قوم عالىترى خراب كرده‌اند